کشور چین علاوه بر همکاری های اقتصادی که در زمینه های مختلف از جمله توسعه نیروگاه ها، پروژه های معدنی و صنعتی، ساخت مترو و راه سازی با ایران دارد در حال حاضر از روابط خوب تجاری با ایران برخوردار است. شروع روابط جدي ايران و چين به سال 1351 باز مي­گردد که مي­توان آن را به سه مقطع تقسيم کرد: از1351 تا 1360 ، از 1360 تا 1370و از سال 1370 تاکنون، که مرحله اول اين روابط تا پيروزي انقلاب اسلامي با کندي پيش مي­رود و از پيروزي انقلاب تا سال 60 متوقف مي شود. اما در مرحله دوم روابط دوباره برقرار مي­شود اما رشد و سرعت چنداني ندارد که در مرحله سوم شتاب‌چشمگيري مي­گيرد به طوري که حجم مبادلات ما با چين طي سالهاي گذشته بطور چشمگيري افزايش يافته است و رقم مبادلات تجاري دو طرف(نفتی و غير نفتی) از 200ميليون دلار به 30ميليارد دلار در سال 2008 رسيده است.با توجه به بحران جهانی و کاهش تقاضا اين رقم در سال 2009 کاهش داشته و به حدود 22 ميليارد دلار رسيد و با بهبود وضعیت اقتصاد جهانی این رقم در سال 2010 به مرز 30 میلیارد دلار بازگشت و در سال 2011 با رشد 50 درصدی به بیش از 45  میلیارد دلار بالغ گردید.

 عملكرد صادراتي ايران :

صادرات‌غيرنفتي‌ايران‌به‌چين‌طي‌يك دهه گذشته دچار تحول اساسي و رشد چشمگيري شده است،بطوريكه طي اين مدت حدود 32 برابر شده و صادرات ‌از 177 ميليون دلار در سال 1380به 5652 ميليون دلار در سال 1390 افزايش يافته است.  چين در سال 85 و 86 سومين، در سال 87 و 88 دومين و در سال 89 و 90 اولین شریک صادراتی ایران بوده است.

محصولات پتروشيمي با بيشترين ارزش و پس از آن مواد كاني و معدني و همچنين محصولات غذايي بالاترين رقم در صادرات غيرنفتي را به خود اختصاص داده اند.

مهمترين رقباي صادراتي ايران در بازار چين شامل كشورهاي ژاپن،كره جنوبي، تايوان، آمريكا، آلمان، مالزي، سنگاپور، استراليا و روسيه هستند.

   صادرات غيرنفتي ايران به چين طي سالهاي1390-1377

 

سال 1377 1378 1379 1380
صادرات غير نفتي (ميليون دلار) 92 77 170 177
رتبه شريك تجاري * * * *

 

سال 1381 1382 1383 1384
صادرات غير نفتي (ميليون دلار) 198 231 266 529
رتبه شريك تجاري       ششم       هشتم          هفتم        پنجم

سال 1385 1386 1387 1388
صادرات غير نفتي (ميليون دلار) 1052 1231 1800 3119
رتبه شريك تجاري         سوم           سوم          دوم          دوم

 

سال 1389 1390
صادرات غير نفتي (ميليون دلار) 4575 5652
رتبه شريك تجاري           اول           اول

منبع: آمار گمرك ج.ا.ايران

    عملكرد وارداتي ايران

ميزان واردات ايران از چين طي يك دهه گذشته با رشد همراه بوده است بطوريكه طي اين مدت بيش از 8 برابر شده و ‌از 886 ميليون دلار در سال 1380به 7393 ميليون دلار در سال 1390 افزايش يافته است. چين در سال 85، 86  و 87 سومين و در سال 88 ، 89 و 90 دومین شريك وارداتي ايران بوده است.

 

    واردات ايران از چين طي سالهاي 1390-1377

 

سال 1377 1378 1379 1380
واردات (ميليون دلار) 655 613 565 886
رتبه شريك تجاري * * * *

         

سال 1381 1382 1383 1384
واردات (ميليون دلار) 1046 1541 2062 2204
رتبه شريك تجاري

      ششم   

        پنجم       چهارم         پنجم

  

سال 1389 1390
واردات (ميليون دلار) 5759 7393
رتبه شريك تجاري          دوم           دوم

  منبع: آمار گمرك ج.ا. ايران

 مهمترين اقلام وارداتي ایران از چين را ماشينها و دستگاههاي مكانيكي، موتورهاي پيستوني تناوبي، وسايط نقليه حمل‌ونقل كالا، تري فسفات سديم، دانه‌ذرت، واگن مسافري، لوله آهني‌يافولادي،دستگاههاي‌گيرنده‌و‌فرستنده،‌اجزاء و قطعات توربينها، ماشينهاي مغناطيسي و ماشينهاي راهسازي تشكيل مي‌دهد. مهمترين‌كشورهاي واردكننده ازچين شامل‌آمريكا، هنگ‌كنگ، ژاپن، كره جنوبي، آلمان، هلند، انگليس، تايوان و سنگاپور هستند.

درمجموع، تراز تجاري ايران باكشور چين با احتساب‌صادرات نفت مثبت‌است اما با توجه به روند رو به رشد صادرات ايران و تندتر بودن آهنگ رشد صادرات نسبت به واردات، در آينده نه چندان دورمي‌توان انتظارداشت كه حتي بدون احتساب نفت نيز تراز تجاري ايران با چين مثبت گردد.